Program Tarcza Wschód to bezprecedensowe przedsięwzięcie wzmacniające bezpieczeństwo wschodniej granicy Polski oraz wschodniej flanki NATO. Projekt, który jeszcze niedawno funkcjonował głównie na etapie planów i analiz, dziś znajduje się w fazie intensywnej realizacji. Obejmuje on skoordynowane działania infrastrukturalne, inżynieryjne, technologiczne, prawne i międzynarodowe, systematycznie zwiększając zdolności obronne państwa i odporność regionów przygranicznych.
Kontrmobilność i infrastruktura inżynieryjna
W 2025 roku w ramach Tarczy Wschód zabezpieczono inżynieryjnie 60 km granicy państwowej. Około 10 km objęto rozbudową elementów liniowych, natomiast na pozostałych 50 km wykorzystano specjalistyczny asortyment inżynieryjny zgromadzony w 13 składach materiałowych, umożliwiający szybkie blokowanie granicy w sytuacji zagrożenia.
Rok 2026 przyniesie wyraźne przyspieszenie prac. Plan zakłada zabezpieczenie ponad 200 km granicy, w tym blisko 20 km dalszej rozbudowy linearnej oraz około 180 km objętych kontrmobilnością przy użyciu zgromadzonego sprzętu. Łącznie do końca 2026 roku zabezpieczonych zostanie niemal 260 km granicy, co stanowi ponad 38% długości granicy objętej programem.
Równolegle w 2025 roku zakończono kluczowe prace przy przejściach granicznych – 5 przejść zostało zablokowanych, a kolejne 12 przygotowano do szybkiego zamknięcia, w tym zarówno drogowe, jak i kolejowe.
Pozyskiwanie nieruchomości – klucz do rozbudowy
Rozwój infrastruktury wymagał intensywnych działań w zakresie pozyskiwania gruntów. W 2025 roku przejęto 38 nieruchomości, co umożliwiło rozpoczęcie prac na kluczowych odcinkach granicy. W 2026 roku skala działań będzie znacznie większa – planowane jest pozyskanie 150 nieruchomości w 52 lokalizacjach.
Istotną rolę odgrywa tu współpraca z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa, który udostępni 45 działek pod budowę kolejnych 19 miejsc składowania. Pozostałe obiekty powstaną na terenach wojskowych. Równolegle analizowane są propozycje samorządów i Lasów Państwowych, obejmujące obszary do 15 km od granicy.
Nowoczesne technologie: UBM i innowacje WAT
Jednym z filarów Tarczy Wschód jest wdrażanie nowoczesnych technologii budowlanych. W 2025 roku wojsko pozyskało dwa zestawy Ultimate Building Machine (UBM) – mobilnych linii produkcyjnych umożliwiających szybkie wytwarzanie stalowych elementów budynków. Trafiły one do 2. pułku inżynieryjnego w Inowrocławiu oraz 16. batalionu remontu lotnisk w Jarocinie.
Po zakończeniu szkoleń żołnierze zbudowali już pierwsze obiekty, a w 2026 roku planowana jest realizacja kolejnych budynków szkoleniowych oraz pierwszych garaży UBM w jednostkach wojsk operacyjnych. Skala możliwości tej technologii sprawiła, że Szef Sztabu Generalnego WP wystąpił do MON o zgodę na zakup kolejnych zestawów, co może znacząco przyspieszyć budowę infrastruktury i przynieść wymierne oszczędności.
Równolegle Wojskowa Akademia Techniczna opracowała innowacyjne rozwiązania konstrukcyjne umożliwiające budowę obiektów odpornych na oddziaływanie dronów oraz pocisków moździerzowych kal. 120 mm. Wyniki badań zostaną wykorzystane w katalogu powtarzalnych obiektów systemu UBM.
Łączność i cyberbezpieczeństwo
Tarcza Wschód to także poprawa łączności w regionach przygranicznych. W 2025 roku uruchomiono 7 nowych stacji bazowych BTS, co zwiększyło bezpieczeństwo działań wojskowych, ale też realnie poprawiło jakość usług dla mieszkańców.
Dzięki relokacji częstotliwości i rozbudowie infrastruktury telekomunikacyjnej zasięg sieci w obszarze programu wzrośnie z 89% do 95%. W 2026 roku planowana jest budowa kolejnych kilkunastu stacji bazowych, finansowanych zarówno przez MON, jak i operatorów cywilnych.
Sprzęt wojskowy i uzbrojenie
Równolegle wzmacniane są zdolności bojowe Sił Zbrojnych RP. Agencja Uzbrojenia prowadzi prace nad pozyskaniem nowoczesnych systemów, w tym systemu przeciwlotniczego do zwalczania BSP (SAN). Realizowane są także kontrakty na transportery minowania BAOBAB-K i BAOBAB-G, systemy bezzałogowe FlyEye i GLADIUS, środki rozpoznania, łączności oraz wyposażenie indywidualne.
Współpraca międzynarodowa
Program wzbudza duże zainteresowanie sojuszników. Szczególnie intensywna współpraca rozwijana jest z państwami bałtyckimi oraz Finlandią, w ramach koordynacji działań z projektem Baltic Defense Line. Polska współpracuje również z Wielką Brytanią, Niemcami i USA, a od połowy 2026 roku planowane jest bezpośrednie zaangażowanie wojsk sojuszniczych w rozbudowę infrastruktury na wschodniej granicy.
Finansowanie i wsparcie UE
W 2025 roku na realizację Tarczy Wschód zaangażowano ponad 870 mln zł z budżetu MON. W 2026 roku planowane wydatki wyniosą około 500 mln zł. Polska oczekuje również na decyzję Unii Europejskiej w sprawie instrumentu SAFE, w ramach którego aż 26 z 139 zgłoszonych projektów dotyczy właśnie Tarczy Wschód.
Prawo, ochrona ludności i Zielona Tarcza
Kluczowym impulsem dla programu było wejście w życie specustawy o inwestycjach w obronność, która znacząco uprościła procesy inwestycyjne. W 2026 roku planowane jest pełne wdrożenie nowych rozwiązań, w tym opracowanie wykazu kluczowych inwestycji obronnych.
Tarcza Wschód jest również integralną częścią systemu ochrony ludności i obrony cywilnej. MON przeznacza corocznie ponad 5 mld zł (0,15% PKB) na zadania z tego zakresu, w tym rozwój zabezpieczenia medycznego – szpitale polowe i modułowe rozwiązania ratunkowe.
Uzupełnieniem programu jest Zielona Tarcza Wschód – inicjatywa łącząca obronność z ochroną środowiska. Odtwarzanie torfowisk, bagien i mokradeł w newralgicznych rejonach ma wspierać zdolności obronne i jednocześnie wzmacniać odporność ekosystemów. Na ten cel planowane jest ok. 120 mln zł.
Źródło i fot: Wojsko Polskie